De plaats Hoogeveen weten de meeste mensen wel te liggen maar waar die naam nu precies vandaag komt weet de gemiddelde Nederlander niet. Hoogveen lijkt ook iets van lang vergeten dagen. Toen Nederland nog nederig was. Bijna al het veen is afgegraven en in de turfkachel beland. Op wat er nog over is zijn we heel zuinig geworden. Het hypocriete is dat momenteel nog steeds veel veen wordt afgegraven in bijvoorbeeld Estland ten behoeve van onze tuinaarde. Hieronder een beeldverslag van hoe dat turf nu ontstaat en wat op het hoogveen groeit.
De planten die groeien op een zwevend pakket bovenop het water noemen we levend hoogveen. Je mag de plantjes nederig noemen in hun voedselopname maar groots in hun aanpassingsvermogen. Er zijn nog maar een paar plaatsen in Nederland waar levend hoogveen is te vinden. Het Bargerveen en het Fochteloërveen zijn het meest bekend maar in verschillende kleine vennen in Drenthe zijn nog kleine stukjes te vinden. Voor een natuurliefhebber zijn het juweeltjes. Het is bijna niet voor te stellen dat vroeger grote stukken van Nederland er zo moet hebben uitgezien.
Het ven waar ik ben bestaat uit twee gedeelten. Het ene stuk is vroeger als siervijver ingericht en daar is onder andere aarde ingestort. Daardoor staan er planten die je meer in het laagveen van de Wieden zou verwachten zoals waterlelie en gele lis. Dat gedeelte is meer dan een meter diep. In het midden liep, dwars door het ven, een oud pad. Het pad staat nu onder water en vormt de scheiding met het authentieke deel. Op de grens met het open deel (zie hierboven) groeit het veenmos, ook wel sphagnum genoemd. Het veenmos is weer onder te verdelen verdeeld in meer dan 40 soorten mos. Één ding hebben al deze mossen gemeen, veenmos groeit van boven steeds maar door terwijl het van onderen afsterft. Dat proces kan honderden jaren doorgaan en er ontstaat op den duur een dikke laag veenmos dat drijft bovenop het water.
Eén van de eerste planten zie zich vestigt bovenop de veenmosbulten is ronde zonnedauw. Omdat er bovenop het veenmos en drijvend op het water, geen voeding uit de grond te halen is, voedt dit plantje zichzelf door het vangen van kleine insecten. De insecten komen af op de kleverige substantie aan de uiteinden van de haren op het blad. Als een insect is gevangen rolt het blad zich eromheen en wordt het verteerd en opgenomen in de plant.
Als het pakket nog dikker wordt kan je er zelfs overheen lopen, een aparte ervaring, je loopt op een soort van dikke pudding. Het is een enorme spons dat feitelijk zijn eigen, bewegend, landschap creëert. Er gaan steeds meer planten groeien zoals hier op de voorgrond bloeiend veenpluis. Op den duur verland het mos steeds meer in turf en gaan er ook berkenbomen groeien en golft het steeds minder. Het groeien van het veenmos blijft echter, zolang er voldoende water is, doorgaan. Het veenpakket kan, in de loop van duizenden jaren, tot meters dik worden en boven het omringende land uitgroeien en zelfs dat gaan overgroeien.
Een zeldzame plant die afhankelijk is van hoogveen is de kleine veenbes. Het is een klein roze bloemetje.
De besjes zijn duidelijker te zien. Het veenmos ligt ermee bezaait. Overigens zijn dit nog besjes van vorig jaar.
Lavendelheide is ook zo'n typische hoogveenplant en bloeit nu ook.
Dit type landschap kent drie vlinders die afhankelijk zijn van bovengenoemde planten en ze zijn alle drie bijna uitgestorven in Nederland. In dit ven kwam de veenbesparelmoervlinder nog voor, de laatste jaren wordt ook deze al niet meer gezien. Ik zie wel een andere vlinder. Een groentje.
Nog een overzichtsfoto van het rood kleurende hoogveen.
1-5-2015
Een jaar later is de natuur een paar weken later op gang gekomen. Het levend hoogveen ziet er nu heel anders uit en ik besluit om onze dochter de unieke ervaring van het lopen op een drijvend tapijt van veenmos te gunnen.
4-5-2014
Naast het ven ligt een voedingsarm grasveld dat ook interessant is. Er staan zo'n 30 brede orchissen.
Hoeveel mooier kan ik afsluiten dan met een foto van een kleine vuurvlinder die voor mijn camera landt op een brede orchis?
In de laatste week van april 2017 was het nu niet bepaald vakantieweer. Bijna iedere nacht dook de temperatuur onder nul en 's middags stortte menig hagel en sneeuwbui zich uit over onze hoofden. Tussen de buien door scheen heerlijk de zon en met een warme muts, twee jassen en bijgestelde verwachtingen, was het in Bad Bentheim prima vol te houden. Er was genoeg te ontdekken want, behalve de eeuwenoude bomen, zijn hier ook in grote aantallen bosplanten te zien die in Nederland maar weinig voorkomen. Het oerbos van Bad Bentheim wordt doorsneden door meanderende bosbeekjes. Op de oevers zijn vele sporen van wilde zwijnen, edelherten en reeën te zien. In dit bos mogen al heel lang dode bomen gewoon blijven staan. Het is een prachtig gezicht waarin oud zich mooi aftekend tegen het fris groene van de jonge bomen. Langs een pad is het net wat lichter en ontdek ik het maarts viooltje, die het het ook in april nog prima doet. Is de naam violet afgeleid...
De aardbeivlinder is een zeldzaam vlindertje dat vooral in de omgeving van het Bargerveen vliegt. Ik had hem nog maar een keer gezien en kon toen gene scherpe foto krijgen. Dit jaar is het een van mijn vele natuurwensen om hem weer te zien. Ondanks de adder die onder het gras lag, lachte het geluk me vandaag weer eens toe! Op de uitgestrekte heidevlakten fladderde er helemaal niets, maar aan de wat groenere en bloemrijke randen van het gebied zag ik deze bruine vuurvlinder poseren. Deze vlinder kom ik in Drenthe veel tegen maar buiten de provincie is tie zeldzaam. Het zijn maar kleine vlinders maar vooral op zo'n gele boterbloem komen ze goed tot hun recht, Bargerveen, ook de dood is hier schilderachtig mooi. Het gebied staat bekend om de vele grauwe klauwier. Ik sprak een vogelaar die er uren naar op zoek was en ik zie hem zomaar tussendoor in een dode boom zitten. Op dit moment baal ik dat mijn goede camera met zoom stuk thuis ligt. Eigen...
Vele oudere beschavingen wisten het al; de zon is wellicht het meest magisch iets van wat er bestaat op aarde. Iedere dag hebben we weer een nieuwe kans om te genieten van dit hemels moment, als hij als een klein bolletje boven de horizon verschijnt. Maar ook vlak daarvoor, in het zogenaamde 'blauw uurtje' is het al dikwijls genieten geblazen in de natuur. Als even later de zon wat hoger staat en je hebt het geluk dat er grondmist hangt over de velden, dan is het helemaal een feestje om buiten te zijn. Dan richt ik mijn blik altijd naar beneden. De insecten en spinnewebben zijn nu op hun mooist en de beestjes kunnen nog niet bewegen, wat maakt dat ze van alle kanten zijn te fotograferen. Wat een zonsopkomst een extra dimensie geeft, is de rust die er dan nog heerst. Even geen mensen, de wind is vaak wat minder dan overdag en er zijn nog maar weinig storende geluiden te horen Ik krijg regelmatig de vraag wat de mooiste plek is om een zonsopkomst te zien in Drenthe. Ter ...
Lopend over de heide kan je ze vaak vlak voor je zien, of nog vaker, horen wegschieten; hagedissen. In Nederland komen er vier soorten voor, de muurhagedis, de zandhagedis, de levendbarende hagedis en de pootloze hazelworm. Hagedissen zijn bij de meeste mensen wellicht vooral bekend van de vakantie. In Frankrijk lopen de muurhagedissen soms gewoon je caravan door en op die manier zijn er al verschillende in Nederland beland. Toen wij dit jaar twee weken lang in Campingplatz Am Niemetal neerstreken, zagen we binnen twee minuten al dat we een familie levendbarende hagedissen als naaste buren hadden. Wat is er dan mooier om vanuit onze luie stoel, met de zon op onze hoofden, dagenlang het normaal verborgen levenswijze van deze prachtige reptielen te observeren? Zonlicht is van levensbelang voor deze koudbloedige dieren. Een afgezaagde boomstam was favoriet voor deze hagedis. De nog vochtige schubben reflecteerden het zonlicht in alle kleuren van de regenboog. Ze was...
Het Woldlakebos is een bos aan de rand van de Weerribben en vormt een buffer tussen tussen dit nationaal park en het landbouwgebied. Het is een gebied dat, net als de polders rondom, wel werd drooggelegd maar nooit is ontgonnen. Er lopen brede sloten, met veel krabbenscheer, door het gebied met daarnaast een paar meter ruigte en riet en daarnaast weer een breed pad.De zon krijgt alle kans om het hier goed op te warmen en de wind wordt door de bomen gebroken. Ideale omstandigheden voor libellen en vlinders. Het is ruim 20 graden en half bewolkt als ik hier samen met Hero en Matthijs en onder begeleiding van een immer roepende wielewaal op pad ga. Het is een vruchtbare omgeving. Twee parende koevinkjes. We zien er vandaag wel honderden vliegen. Bloedrode heidelibel De dagpauwoog is één van de mooiste vlinders van Nederland. Kleine rode weekschildkever, in de volksmond ook wel soldaatje genoemd. Een oud mannetje van de bruine korenbout. ...
Het meest bijzondere weerverschijnsel is wat mij betreft absoluut een windhoos. Dit is dan helemaal te danken aan het feit dat op 14 juli 1975 een windhoos pal over ons huis trok. Ik was toen zeven jaar. Het was die dag, zoals zo vaak bij zware windhozen het geval is, broeierig warm. In het begin van de avond kwam er volgens mijn moeder opeens een heel rare geelgroene lucht uit het westen opzetten en de wolken gingen op een zeer vreemde manier door elkaar bewegen. Wat ik mij nog herinner is zeer veel lawaai en met het hele gezin in het halletje tussen twee muren in schuilen voor al het vensterglas wat door allerlei dakpannen van de buren kapot knalde. Mijn vader ging even kijken in onze (vrij grote boerderij-achtige) schuur en zei dat het hele dak tientallen centimeters op en neer ging. Na afloop naar buiten gegaan en door het dorp heen gelopen. Het was een enorme ravage met enorm veel afgewaaide dakpannen. Complete boerderijschuren gingen tegen de vlakte Naar la...
Op de laatste dag van augustus 2015 kwamen er in de nacht vele bijzonder zware supercells tot ontwikkeling in zuid en midden Nederland. Ook in Drenthe kwamen er wat kleinere onweersbuien over. Rond middernacht kwam het geheel steeds dichterbij. Opvallend waren de ontladingen van wolk naar wolk, die tientallen kilometers lang waren. Toen ik na een korte nacht, vanochtend rond negen uur naar buiten keek, verslikte ik me bijna in de koffie. Een zeer zeldzaam prachtig wolkenspel was zichtbaar in het zuidoosten. Asperitas ! (voorheen bekend asperatus ) Snel sprong ik op de fiets. De buienradar laat hier nog niets zijn om 9.00 uur. Het golfde in de lucht Het was bijna windstil en het bleef lang op één plaats hangen. Deze wolken zijn zeldzaam. Zo zeldzaam dat ze pas sinds 2009 een officiële wetenschappelijk naam hebben. 180 graden gedraaid lijkt het wel een woeste zee met golven. Misschien is golfwolk wel ...
De Boerenveense Plassen is een heidegebied met veel plassen en vennen, gelegen tussen Stuifzand en Pesse. Op fietsafstand van mijn huis en ik ben hier dan ook vaak te vinden. Ik zag vorige week dat de arnica bloeide en dus vandaag er maar eens weer heen gefietst. Veel mensen kennen de naam arnica van het zalfje of druppels dat wordt gebruikt bij verstuikingen en andere klachtjes, Het is een zeldzaam voorkomend plantje dat ook wel valkruid of wolverlei wordt genoemd. Er is nog één plek in dit gebied waar het nog groeit. Het is een typisch Drents plantje die houdt van schrale graslanden, buiten Drenthe is het helemaal een zeldzaamheid. Het mannetje van een icarus blauwtje fladdert over de schrale weilanden. Van onderen Een record natte meimaand zorgt er voor dat de paddenstoelen uit de grond schieten. De kokmeeuwkolonie met enkele honderden exemplaren zorgt voor een enorm lawaai. Ze zijn extra lawaaier...
De Gouden Driehoek is in het noorden van het land een bekende naam voor het gebied tussen Groningen, Drachten en Assen. Een streek waar het voor mens en onderneming goed vertoeven is, maar waar ook de natuur zich van haar mooiste kant laat zien. In 2025 had ik het genoegen hier vele malen rond te mogen struinen. In de uiteenlopende natuurgebieden ontdekte ik bijzondere en soms zeldzame paddenstoelen en planten, elk met hun eigen verhaal. Maar ook mistige zonsopkomsten, bijzondere weersverschijnselen, oeroude bomen en bossen en uitgestrekte landschappen passeerden mijn pad. In deze blog neem ik je mee langs die momenten: kleine ontdekkingen en grote indrukken, in een landschap dat telkens weer weet te verrassen. In de bossen rondom Roden komt op een enkele plek het zeer zeldzaam voorkomende beekmijtertje voor. Dit kieskeurig zwammetje, van slechts enkele millimeters groot, komt alleen maar voor in het voorjaar in kwelgebieden waar voedselarm en zuurstofrijk water naar boven komt. ...
Omdat de auto naar de garage moest heb ik vanochtend de eerste echte struuntocht gelopen van 2014 van Hoogeveen naar Stuifzand. Onder een bijna voorjaarsachtige temperatuur van negen graden Celsius was het heerlijk wandelen van langs integrerende plekken vol met verrassende observaties. Als je op het station van Hoogeveen staat zie je aan de noordkant aan de andere kant van een brede sloot een verhoging begroeit met vooral eiken. Ik hoorde ooit dat dat daar een bunker zou liggen. Dat vroeg natuurlijk om nadere inspectie. Als ik naar boven klim zie ik tot mijn verrassing inderdaad iets van beton ingegraven in de heuvel. Het lijkt echter niet op een bunker maar meer op een fundering, maar waarvan? Naspeuren op internet blijkt het in eerste instantie afkomstig te zijn van luchtafweergeschut die de Duitsers in 1944 hebben geplaatst ter bescherming van spoor en station tegen aanvallen van geallieerde vliegtuigen. Maar klopt dat wel ? Op een topografische kaart ui...
Reacties
Een reactie posten
Benieuwd naar je reactie.